Di sản Angkor làm giàu cho hậu thế!

Chuyện hôm xưa bây giờ kể lại:

ĐẾ QUỐC KHMER!

Mấy hôm cuối tháng bảy vừa rồi, tôi lại có dịp đi tham quan Angkor Wat lần nữa, tuy đã nhiều lần đến Siêm Riệp, nhưng chỉ trong chuyến đi lần này, lần đầu tiên tôi được nghe đến từ "Đế quốc Khmer" do anh hướng dẫn viên người Khmer cứ liên tục kể về lịch sử hình thành đền Angkor của Đế Quốc Khmer..

Hôm nay Tôi mới đi tìm hiểu xem tại sao ngày xưa Campuchia đã được gọi là Đế quốc Khmer với quần thể đền Angkor thuộc di sản kỳ quan của thế giới, vậy mà đến bây giờ đại đa số dân chúng Campuchia vẫn thuộc về tầng lớp nghèo và ít học?

Lần theo trang Wikipedia xem thống kê về các triều đại của Khmer xưa:

LỊCH SỬ CAMPUCHIA
Phù Nam  (1-630)
Chân Lạp  (550-802)
Đế quốc Khmer (802-1432)
Thời kỳ hậu Angkor (1432-1863)
Thời thuộc Pháp  (1863-1953)
Sau độc lập  (từ 1954)
Cộng hòa Khmer  (1970-1975)
Campuchia Dân chủ  (1975-1979)
CHND Campuchia  (1979-1993)

Trên là dữ liệu của Wikipedia, còn đây là những hình ảnh minh họa của tôi.

Cửa vào mua vé tham quan khu di tích:

 

Sắp hàng vào chụp hình làm thẻ vào cổng, sau đó chỉ trong tic tắc là ta có tấm thẻ có in hình và thời gian tham quan. Do vậy các bạn khi đến nơi này chuẩn bị gương mặt cho xinh xinh nhé. 

Sau khi mua vé vào tham quan khu quần thể đền Angkor, giá 20 USD/người/1ngày. Tôi hỏi anh Vannay (hướng dẫn viên) về lượng du khách đến Angkor Wat hàng ngày, thì anh ấy nói với tôi rằng bình quân 8,000 ngàn lượt người/ngày!!

Hôm ấy, suốt hành trình tôi cứ nghĩ ngợi mãi về con số không nhỏ này, nên tôi vào Google đi tìm hiểu về số lượng du khách hàng ngày đến Angkor Wat ở Siêm Riệp thì thấy bài báo như sau:

Việt Nam dẫn đầu lượng du khách đến Campuchia

Theo phóng viên TTXVN tại Campuchia, Bộ Du lịch Campuchia ngày 25/6 cho biết trong 5 tháng đầu năm 2012, đã có trên 1,5 triệu lượt du khách nước ngoài đến Campuchia, tăng 26,3% so với cùng kỳ năm ngoái.

Việt Nam vẫn là quốc gia đứng đầu về lượng khách đến đất nước Chùa Tháp với khoảng 305.000 lượt người.

Theo thống kê của Bộ Du lịch Campuchia, du khách nước ngoài tới Campuchia theo đường bộ tăng 35,7%, theo đường hàng không tăng 19,2% và đường thủy tăng 12,5% so với cùng kỳ năm trước.

Khoảng 1,1 triệu lượt du khách từ các nước châu Á-Thái Bình Dương, trong đó có hơn 579 nghìn người từ các nước thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã đến Campuchia trong 5 tháng đầu năm nay.

Lĩnh vực du lịch là một trong những trụ cột kinh tế của Campuchia, đóng góp quan trọng vào GDP và giúp Campuchia đạt mức tăng trưởng ổn định trong những năm qua.

Năm 2011, gần 3 triệu lượt du khách nước ngoài tới Campuchia, trong đó có hơn 600.000 lượt khách Việt Nam.

Địa điểm du lịch thu hút các du khách nước ngoài khi đến Campuchia là khu đền đài cổ Angkor tại tỉnh Seam Riep, Hoàng cung tại thủ đô Phnom Penh, hoặc các bãi biển thuộc thành phố Sihanouk ở tỉnh Kongpong Som./.

Theo trang:

•  http://www.vietnamplus.vn/Home/Viet-Nam-dan-dau-luong-du-khach-den-Campuchia/20126/146698.vnplus

TTM photo - 16/02/2017

NHỮNG DI SẢN LÀM GIÀU CHO HẬU THẾ! 

Thế là bệnh nghề nghiệp trổi dậy, tôi ngồi tính nhẩm những con số:

Năm 2011:

Có gần 3 triệu du khách x 20 USD = 60 triệu USD

Trong đó:

• Du khách Việt Nam:  600,000 người x 20 USD = 12 triệu USD.

5 tháng đầu năm 2012:

• Có gần 1.5 triệu du khách x 20 USD = 30 triệu USD

Trong đó:

• Du khách Việt Nam: 305,000 người x 20 USD = 6,100,000 USD.

Đó là tôi chỉ tính số lượt du khách đến Campuchia vào viếng đền Angkor 1 lần/1 ngày chứ chưa tính đến những du khách du lãm nhiều ngày trong khu vực đền Angkor.. Và bản thân Tôi cũng vì tiết kiệm, nên chỉ viếng đền trong 1 ngày, chứ nếu thêm 1 ngày nữa thì mất thêm 20 USD/người nữa sao!! Nhưng nếu chỉ đi trong 1 ngày thì không đủ thời gian để đi xem hết những di tích trong quần thể được.. mà du khách phương tây thường ở cả tuần, mỗi quần thể di tích họ lại tỉ mỉ vài ngày.. Ui! khối tiền thu được từ đền Angor.

Hàng tuần vào mỗi buổi sáng chủ nhật, đứng trước chợ Trung ương ở Phnom Penh, nhìn đoàn xe lữ hành lần lượt ghé thả du khách xuống chợ, tôi thấy toàn là du khách VN ghé vào chợ này để mua quà trước khi trở về VN. Kể ra dân VN mình cũng đã góp phần giúp đất nước Campuchia tăng trưởng GDP nhỉ?

Suốt hành trình đi viếng đền rồi trở về nhà, tôi mãi suy nghĩ về Đế Chế Khmer xưa, những vị hoàng đế đó đã không biết rằng, nhờ vào sự độc tài, tập quyền của họ mà đã xây dựng được quần thể di tích kỳ quan này, hẳn các vị đã không lường được rằng, họ đã để lại cho hậu thế một tài sản vô giá, ngồi mát ăn bát vàng.. thế này!!!


TTM.
SG. 4/8/2012
Viết nhân chuyến đi Siêm Riệp 27-28/7/2012

Note: sau này tôi có hỏi lại mấy em Campuchia về việc này và tôi đã vỡ vấn đề ra và được trả lời vì sao cho những câu hỏi trên (Năm 2015)!

--> Read more..

PHNOM PENH "Từ nguyên địa danh KIM BIÊN"

Qua Phnom Penh làm việc đã nhiều năm, tôi đã tìm hiểu, nhưng vẫn muốn đi tìm hiểu thật triệt để vì sao mà Thủ đô Phnom Penh lại được người Hoa gọi là Kim Biên và người Việt Nam mình lại gọi nơi này là Nam Vang..

Mấy năm trước tôi cũng đã có viết sơ lược ở Multiply về chữ Phnom Penh rồi, nhưng sẵn hôm nay nhóm bạn Sài Gòn đến Phnom Penh chơi, tôi cũng muốn sưu tầm lại tên gọi và lịch sử hình thành Thủ đô Phnom Penh ở nơi này.


Chùa Wat Phnom vào năm Nhâm Thìn.


Dưới đây là bài viết của bên trang Tam Giáo đồng nguyên:
 http://tamgiaodongnguyen.com/VanUyen/KimBien.htm
Tôi xin đưa về đây lưu cho mình và cho bạn bè cùng tham khảo.


* Người đạo Cao Đài phần đông đều biết đến sự kiện tiền bối Phạm Hộ Pháp (1890-1959) truyền đạo và hành đạo tại Nam Vang (Phnom Penh). Tại thủ đô ấy đã sớm hình thành thánh thất Kim Biên. Nhưng vì sao lại gọi Phnom Penh hay Nam Vang là Kim Biên? Chúng tôi có lần đã nêu vấn đề này để thỉnh ý học giả AN CHI. Đầu Xuân Nhâm Thìn (tháng 02-2012), chúng tôi rất hoan hỷ và cảm kích khi được học giả cho phép in lại bài nghiên cứu rất hay sau đây.
Ban Ấn Tống

Nam Vang là cách gọi dân dã mà người Miền Nam phiên âm từ tên thủ đô Phnom Penh của Campuchia để gọi thành phố này. Trong Đại Nam quốc âm tự vị, Huỳnh-Tịnh Paulus Của giảng Nam Vang là “tên chỗ vua Cao-mên ở bây giờ” (quyển từ điển này ra đời, tome I năm 1895, tome II năm 1896). Việt-Nam tự-điển của Khai-Trí Tiến-Đức (Hà Nội, 1931) ghi nhận: “Nam-vang. Do chữ Phnom-Penh dịch âm ra. Tên kinh-đô nước Cao-mên.” Việt-Nam tự-điển của Lê Văn Đức giảng là “kinh-đô vương-quốc Cam-bốt (Cao-mên)”.

Cho đến nửa đầu của thế kỷ XX thì địa danh này vẫn được dùng rộng rãi và thống nhất trong cả nước ta. Có lẽ là từ 1954 trở đi, ta mới dần dần đổi Nam Vang thành Phnom Penh. Nhưng Nam Vang đã “chết tên” trong một danh ngữ chỉ món ăn: hủ tiếu Nam Vang. Trước đây, địa danh này còn dùng theo hoán dụ để chỉ cả đất nước Campuchia nữa, như Nguyễn Hữu Hiệp đã viết:

“Do 'đất liền đất, núi liền núi, sông liền sông’, nhất là nhờ có hai nhánh Tiền Giang và Hậu Giang của dòng Cửu Long sông sâu nước chảy, nên giao thông đường thủy từ lục tỉnh đến xứ Chùa Tháp rất thuận lợi. Để khai thác triệt để tài nguyên thuộc địa, chính quyền thực dân cho thành lập công ty tàu thủy, mở nhiều tuyến đường sông từ Sài Gòn và các tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long, vận chuyển hành khách, thổ sản, hàng hóa các loại đến Nam Vang, và ngược lại. Dân gian gọi là ‘tàu Nam Vang’. Người từ Châu Đốc, An Giang có dịp cần mua sắm, đi Nam Vang bằng loại tàu này nhanh và tiện hơn đi Sài Gòn. Đi Nam Vang tức đi đến thủ đô nước Cao Miên (nay gọi Campuchia). Đúng nhất là vậy, nhưng thuở trước đồng bào miền Nam hiểu Nam Vang với nghĩa mở rộng cả nước ấy, hoặc chí ít cũng toàn vùng bao gồm các tỉnh quanh khu vực Nam Vang.” (1)

Và địa danh Nam Vang cũng còn sống trong ca dao:

1.
Chiếc tàu Nam Vang chạy ngang Cồn Cát,
Xuồng câu tôm đậu sát cành đa,
Thấy em có chút mẹ già,
Muốn vô nuôi dưỡng biết là đặng không.

2.
Dựng buồm chạy thẳng Nam Vang,
Làm thơ nhắn lại, em khoan lấy chồng.

3.
Nước ròng chảy thấy Nam Vang,
Mù u chín rụng bóng chàng biệt tăm.

4.
Ngó lên Nam Vang thấy cây nằm nước,
Ngó về Sông Trước thấy sóng bủa lao xao,
Anh thương em ruột thắt gan bào,
Biết em có thương lại chút nào hay không! (2)

Có một truyền thuyết liên quan đến cái tên gốc Phnom Penh. Tên này xuất phát từ cụm từ Wat Phnom Daun Penh, nghĩa là “Chùa (trên) Núi bà Penh”, cũng nói tắt thành Wat Phnom, nghĩa là “Chùa (trên) Núi”.

Theo lịch sử ghi chép thì năm 1372, Campuchia bị một trận lụt lớn chưa từng thấy. Trên một ngọn đồi bên con sông chảy qua kinh đô, có một góa phụ giàu có tên Penh đã cất nhà ở. Một hôm đẹp trời, bà Penh ra sông lấy nước thì thấy giữa dòng nước chảy cuồn cuộn nổi lên một một cái cây to, từ trong bộng cây phát ra ánh sáng lấp lánh của một bức tượng Phật. Bà bèn gọi thêm mấy người phụ nữ nữa đến rồi họ cùng chung sức lôi cái cây lên bờ thì thấy bên trong có bốn bức tượng Phật bằng đồng và một bằng đá. Vốn là một Phật tử sùng đạo, bà Penh cho rằng đây là món quà Trời ban; bà cùng mấy người phụ nữ kia lau rửa các tượng Phật thật sạch sẽ rồi bà kính cẩn đem về nhà mà thành kính thờ phụng. Sau đó, bà cùng với những láng giềng ra sức đắp một ngọn đồi nhỏ trước nhà và cất một ngôi chùa trên đó rồi đưa năm bức tượng vào.

Để ghi nhớ công lao của bà, người đời sau mới gọi ngọn đồi này là Phnom Penh (Núi [bà] Penh), mà người Hoa phiên âm thành Bách Nang Bôn 百囊奔, âm Bắc Kinh là Băi Náng Bèn, âm Quảng Đông là Pạc Noòng Pắn (ghi cho trong Nam: Pánh).

Dần dần, người Hoa vừa tôn xưng vừa tỉnh lược mà gọi là Kim Bôn 金奔, âm Quảng Đông là Cắm Pắn (Pánh). Ở đây, kim (= vàng) hiển nhiên là một từ có tác dụng “làm đẹp” còn Pắn (Pánh), tên bà Penh vẫn được giữ lại. Nhưng với thời gian thì dân Quảng Đông ở Phnom Penh đã biến Pắn (Pánh) 奔 thành Pín 邊, khiến cho Cắm Pắn (Pánh) 金奔 thành Cắm Pín 金邊 – phiên âm theo Hán Việt là Kim Biên – rồi cứ như thế mà gọi cho đến ngày nay. Từ nguyên dân gian là nguyên nhân của sự thay đổi này.

Chỉ trừ những ai thích tìm hoặc thông hiểu chuyện xưa tích cũ, chứ các chú chệch, thím xẩm bình thường thì chẳng ai biết Pắn (Pánh) 奔 (tên bà Penh) là cái thứ gì. Họ chỉ thấy Phnom Penh ở nơi giao nhau giữa bốn con sông (Thượng Mekong, Tonlé Sap, Hạ Mekong và Bassac) nên mới ngầm hiểu rằng đây là thành phố bên bờ sông mà thay Pắn (Pánh) bằng Pín (trong tiếng Quảng Đông thì coóng pín 江邊 [giang biên] là bờ sông) mà cho ra đời cái tên Cắm Pín 金邊 [Kim Biên] dùng cho đến bây giờ.

AN CHI

(1) “Người Châu Đốc – An Giang làm ăn ở Nam Vang xưa và nay”, Thư viện 4phuong.net.
(2) Những câu này cũng chép theo bài trên của Nguyễn Hữu Hiệp.

VÀI HÌNH ẢNH Ở WAT PHNOM nơi có ngôi chùa trên đồi và tháp thờ bà Penh.


Phnom Penh ở nơi giao nhau giữa bốn con sông: Thượng Mekong, Tonlé Sap, Hạ Mekong và Bassac.


Sau lưng tôi là ngọn Tháp dưới chân ngôi chùa ở trên núi - Wat Phnom.


Đối diện với ngọn đồi Wat Phnom là ngôi tháp có thờ tượng bà Penh. Phía sau lưng là hai trung tâm tài chính lớn nhất Campuchia.


Dưới chân tháp thờ Bà Penh là những điêu khắc kể lại tích tương truyền về hình thành ngọn đồi Wat Phnom và Phnom Penh ngày nay.





TTM
PP. 11/07/2015
...

--> Read more..

Hình ảnh và phù điêu quanh một ngôi chùa ở tỉnh Kam Pong Spieu - 3

Tiếp theo hai notes :

1. Ngôi chùa ở tỉnh Kam Pong Spieu - CẢNH QUAN NGÔI CHÙA CHÍNH.

2. Thọ đường - Nơi thọ thực của các VỊ TỲ KHEO.   

Đem nay tôi ngồi viết tiếp những phóng sự hình để lưu lại ở nơi này những hình ảnh, cảnh quan chính và một số phù điêu quanh các bức tường của các ngôi chùa nhỏ trong khuôn viên rất là rộng lớn của ngôi chùa ở tỉnh Kam Pong Pieu này (các em ở phòng làm việc của tôi không biết tên chùa!)

1.
CỔNG THỨ NHẤT



CỔNG THỨ HAI ĐỂ VÀO CHÙA.




2.
NGÔI CHÁNH ĐIỆN LỚN.
Vì toàn cảnh ngôi Chánh điện rất lớn, từ bên ngoài đi vào thì thấy chùa nhìn ngang và thường hướng về phía đông, chứ không nhìn ra đường cái như đa phần chùa ở VN.. khoảng cách quá gần nên hôm đó tôi phải chia làm ba phần để chụp:

• trước chùa có cảnh đôi trụ ở trên các bệ, mỗi bệ có 6 tượng Lân Rồng chầu hai bên.
• trụ bên phải chùa nhìn về phía đường.
• trụ bên trái chùa nhìn ra khu thọ đường và khu nhà ở của chư tăng.

Hai trụ trước CHÙA LỚN,


Trụ bên phải chùa nhìn về phía đường


Trụ bên trái chùa nhìn thấy chùa chánh điện đầy đủ hơn.


Tượng kỳ lân đầu rồng

 


Rắn chín đầu nằm dài chầu ở 2 bên lan can trước cửa chùa.

5. PHÙ ĐIÊU Ở QUANH TẦNG TRÊN CỦA NGÔI CHÙA CHÍNH

Do thềm của ngôi chùa nào cũng rất cao, muốn vào chùa phải bước lên những bậc tam cấp, còn vòng tường quanh chùa sát đất nên các phù điêu chỉ có những hoa văn đơn thuần. Nhưng khi bước lên hàng lang của tầng trên thì vòng quanh cả bốn chân tường - mỗi dãy là những mô tả về cuộc sống của Đức phật, về sự chiến đấu sanh tồn của người dân Khmer theo truyền thuyết và những phù điêu mô tả khi sống làm điều ác thì khi chết xuống bị những trừng trị..


Phù điêu sát đất ở chân tường của chùa.

CÒN ĐÂY LÀ NHỮNG PHÙ ĐIÊU được khắc lên tường, đi quanh hàng lang đó ta sẽ thấy họ mô tả một giai đoạn lịch sử của dân tộc Khmer.


Hình ảnh cuộc đời của đức Phật ..









17































Những cảnh trừng phạt.. :-((


Toàn cảnh ngôi Chánh điện lớn lúc chúng tôi chuẩn bị rời chùa.


Các bạn tôi đứng trước một góc phía sau ngôi Chánh điện lớn.

Tấm hình này do tôi chụp từ cửa trước của ngôi Thọ đường chụp phía sau ngôi Chánh điện, nơi mà anh bạn họ Lâm vừa chụp xong những phù điêu bao quanh tường trên cái hành lang đi lên chùa.

Góc chụp hẹp nên hình toàn cảnh hơi khó lấy, nhưng nhìn qua thì ta thấy phù điêu mô tả những chiến trận, những cảnh trừng phạt kẻ ác.. dù sao nhìn những bức ảnh này lại làm tôi liên tưởng đến ngôi bảo tàng trưng bày tội ác của Pol Pot trong thời kỳ diệt chủng ở Campuchia quá.

May mà còn có màu áo vàng của các thầy đang tung bay ở nhưng ngôi chùa ở phía sau nơi sát ngôi Thọ đường.. làm át đi những cảm giác khó chịu của tôi.











Đứng ở góc hành lang ngôi Thọ đường nhìn quanh khuôn viên chùa, nơi nào cũng được xây dựng to lớn đẹp đẽ. Làm tôi lại nhớ đến một lần đi chùa ở một làng quê ven sông, khi xe lướt qua những ngôi nhà đa phần là nhà lá rách rưới, dân nghèo nheo nhóc...



 Ở Campuchia đất rộng dân ít, mỗi ngôi làng đều có một ngôi chùa, dân dù nghèo nhưng họ luôn xây dựng ngôi chùa của họ tươm tất và đẹp.. Ngôi chùa ở trong làng cũng như ngôi đình làng ở VN vậy, là nơi sinh hoạt tôn giáo, là nơi tụ tập của dân chúng trong những dịp lễ lạc hội hè. Có lẽ cũng chưa ai thống kê xem có bao nhiêu ngôi chùa ở Campuchia nữa.

TTM
PP. 17/03/2015

1. Ngôi chùa ở tỉnh Kam Pong Spieu - CẢNH QUAN NGÔI CHÙA CHÍNH.

2. Thọ đường - Nơi thọ thực của các VỊ TỲ KHEO.   

******

--> Read more..